Close-up van een server met kabels

CMS zonder poespas

Yvin Hei | 8 min lezen

Iedereen die wel eens met het (laten) ontwikkelen van een website te maken heeft gehad kent WordPress. Een heel uitgebreid en stabiel content management systeem (CMS) waarin op basis van zogeheten thema’s diverse pagina’s opgebouwd worden. Als je WordPress een beetje kent, weet je waarschijnlijk ook dat de mogelijkheden in Wordpress zo enorm groot zijn dat je je kunt afvragen of dat allemaal wel nodig is.

Even terug in de tijd. Het internet was in de vroege 2000’s vooral een verzameling pagina’s met statische content. Op iedere website was informatie te lezen en dankzij zoekmachines als AltaVista, opgericht in 1995 en Google, gestart in 1997, werd het steeds beter deze informatie te vinden. Een populaire uiting op internet was het zogenaamde ‘blog’; een nieuws-overzicht van een bedrijf of persoon met op iedere pagina een verhaal. En daar was WordPress, in 2004. Een online tool waarmee het makkelijk werd gemaakt dergelijke blogs op internet zichtbaar te krijgen. Zonder al te veel technische kennis was het mogelijk om een website aan te maken met daarop losse pagina’s als blogposts. Na grote en kleinere doorontwikkelingen is Wordpress inmiddels uitgegroeid tot het grootste CMS wereldwijd. Meer dan 4 van de 10 websites op het hele internet zijn in 2023 gemaakt met WordPress en daarmee bezit de tool ruim 60% van het marktaandeel.

Een stukje techniek

WordPress werkt met PHP, een scripttaal voor online applicaties, en MySQL, een manier om content op te slaan in een database. Dankzij HTML (codetaal om webpagina’s mee te maken), CSS (voor de vormgeving van websites) en JavaScript (scripttaal om interactiviteit toe te voegen) worden de pagina’s opgebouwd in een zogeheten ‘thema’; een volledig ontworpen template voor WordPress-websites. Een toegankelijke ‘backend’ zorgt ervoor dat je, vaak zelf, de content, teksten en instellingen kunt aanpassen in de database zonder technische kennis en zo wordt je website weergegeven in de door jou of je website-ontwikkelaar gewenste vormgeving. Diverse tools – ’plugins’ genoemd in WordPress – geven extra functionaliteiten aan je website. Denk aan het toevoegen van formulieren, Google Maps-kaarten, automatische backups en nog veel meer.

Opslagruimte

Maar nu komt het. Dit alles bij elkaar neemt nogal wat ruimte in beslag en vraagt daarmee ook aardig wat bandbreedte op de digitale snelweg. Een simpele WordPress-website heeft om te beginnen een WP-installatie nodig. De laatste versie daarvan heeft ongeveer 31 MB aan ruimte nodig op de server. Een gemiddeld thema zit zo tussen de 1 en 10 MB aan opslagruimte. Voeg daar nog een paar handige plugins aan toe (van zo’n 5 tot 10 MB per stuk) en dan kom je in totaal al ruim 70 MB aan opslag. En dat is alleen nog maar ruimte om WordPress überhaupt te laten werken.

Er is namelijk ook content nodig. Dat deel dat wordt opgeslagen in de database en de afbeeldingen, video’s en andere media die wordt gebruikt op de website. Een gemiddelde website voor zakelijk gebruik zit op zo’n 50 MB aan database-gebruik en dan komt daar nog ongeveer 100 tot 500 MB aan mediabestanden bij.

Onderschat ook het volgende niet: van heel veel website worden tegenwoordig automatisch een backup gemaakt. Superfijne gedachte natuurlijk, maar ook dit neemt ruimte in beslag. Stel dat een website iedere dag een backup krijgt en dat 30 dagen lang. Dan zit je met bovenstaand voorbeeld al aan ruim 12 GB aan ruimte die érgens opgeslagen moet worden en zo, vaak onnodig, energie verbruikt.

Drie tips voor 'minder' WordPress

Als je bovenstaande zo leest, kan het geen slecht idee zijn om een goed te kijken naar de WordPress omgeving op jouw website. Hier een aantal concrete tips:

  1. Verwijder thema’s en plugins die je niet gebruikt of waarvan je een ‘zuiniger’ alternatief kunt vinden. Zorg er ook voor dat alles dat je wel gebruikt helemaal up-to-date is.
  2. Loop eens door de mediabibliotheek in het CMS en verwijder bestanden die je niet (meer) gebruikt. Check ook meteen of er misschien afbeeldingen tussen staan die eigenlijk veel te groot zijn voor het gebruik op je website en verklein ze waar mogelijk.
  3. Backups zijn belangrijk en goede backups al helemaal. Maar soms is het ook te veel van het goede. Controleer of je backups maakt, waarvan en hoe vaak. Zo kan het zijn dat jouw website een backup-plugin gebruikt terwijl je hostingpartij óók backups maakt. Dat is dubbelop en zou niet hoeven natuurlijk.

Een alternatief: Kirby

WordPress is dus wereldwijd het meest gebruikte CMS. En dat is niet zonder reden; het is een uitgebreid pakket en nog gratis te gebruiken ook! Vaak betaal je wel voor het gebruik van plugins en andere toevoegingen, maar het installeren en gebruik van WordPress op een eigen server is volledige kosteloos.

In welke hoek zouden we alternatieven voor WordPress moeten zoeken dan? Nog meer gratis? Dat kan natuurlijk niet. Nog meer mogelijkheden? Nee, dat hoeft niet. Ik zou juist voor ‘minder’ willen kiezen. Inmiddels heb ik goede ervaringen met een CMS met de naam Kirby. Dit is een zogenaamd ‘headless’ CMS en gebruikt geen MySQL-database van zichzelf. Alle content die nodig is om de website te voorzien van pagina’s wordt opgeslagen als losse tekst-bestanden. Kirby is te gebruiken zonder ‘backend’ dus ook ideaal voor statische websites en pagina’s die weinig of geen aanpassingen nodig hebben in de content, denk aan landingspagina’s of campagne-websites.

De installatie van Kirby, net als Wordpress in PHP, neemt maximaal 8 MB aan ruimte in beslag. Dat is 75% minder dan WordPress. En de bestanden die de content en weergaven van de website vormen zijn enkel losse HTML-, CSS-, tekst- en/of mediabestanden in overzichtelijke mappen waarvan de groottes niet oplopen doordat er geen wijzigingen bijgehouden hoeven te worden in een database. Backups maken we direct op de server en zijn altijd toegankelijk.

Hoe werkt Kirby?

Kirby is een lichtgewicht CMS dat relatief makkelijk in gebruik is. Op de server zijn een aantal mappen te vinden voor de installatie zelf, de content en ‘templates’. Templates zijn HTML- en/of PHP-bestanden die de vormgeving van de tekstbestanden in de map met content weergeven als pagina. In deze map met content staat, onderverdeeld in submappen, een tekstbestand dat de inhoud – de content – van die pagina bevat. Ook gebruikte afbeeldingen en andere media-bestanden op die pagina worden opgeslagen in dezelfde map.

Het panel van Kirby
Het panel van Kirby, overzichtelijk en geheel naar smaak aan te passen.

Daarnaast heeft Kirby ook een eigen ‘backend’ aan boord. Een handig en overzichtelijk ‘panel’ waarin de content van je pagina’s aan te passen is en waar je pagina’s en onderdelen op een pagina zelf kunt toevoegen. Een ontwikkelaar van een Kirby-website kan relatief makkelijk de functionaliteiten van dit panel aanpassen naar specifiek gebruik.

Snelheidswinst en mogelijkheden

Omdat Kirby geen database gebruikt, wordt de inhoud razendsnel opgehaald en weergegeven. De content zoals teksten, afbeeldingen en overige media voor de pagina’s wordt door Kirby zelf in een cache geplaatst, en wordt daardoor nog sneller getoond. Pure snelheidswinst voor de gebruiker van de website en mede hierdoor zal ook Google je site een stuk beter waarderen.

Een nieuwe installatie van Kirby is relatief ‘kaal’. Er zit niet zoveel poespas in en op als we van WordPress gewend zijn. Dat is aan de ene kant natuurlijk fijn. Zo kun je als ontwikkelaar van de website met een leeg canvas beginnen en zo de website en de functionaliteiten helemaal naar wens opbouwen. En dat allemaal zonder ‘te veel’ van zaken zie we toch niet nodig hebben. Mocht er toch bepaalde functionaliteit nodig zijn en toegevoegd worden, dan kunnen we gebruikmaken van lichtgewicht scripts en plugins die voor Kirby beschikbaar zijn.

Tot slot

Kirby staat aan de vooravond van het uitbrengen van een nieuwe grote update, versie 4 wordt eind 2023 verwacht. Daarin zitten weer nieuwe mogelijkheden en zo zal Kirby een steeds beter CSM worden. Wij zijn in ieder geval erg benieuwd naar de toepassingen ervan.

De komende tijd zal ik nog wat dieper in gaan op het gebruik en de manier waarop Kirby werkt. Heb je tot die tijd vragen over dit krachtige CMS of een andere tof idee? Neem gerust contact op met Achtmaal.

Meer updates

Over Yvin

Yvin werkt graag samen met andere creatieven, strategen en professionals. Hij zet zich in om de digitale wereld een stuk mooier te maken, zowel om naar te kijken als de technische kant ervan. In projecten is hij zowel opdrachtgever, uitvoerder als eindgebruiker en betrekt iedereen bij het proces.

Stuur Yvin een e-mail


technisch
foto door Florian Krumm

Lees verder

Neem contact op

Ook een digitale uitdaging of duurzaam idee?

Heb jij een vraag, een tof idee of heb je gewoon zin in een bak koffie? Wij komen graag in contact met bedrijven en mensen die een mooiere wereld willen, ook online.

Bel ons of stuur een e-mail. We maken graag een afspraak! Je kunt ons ook volgen op Linkedin en Instagram.

Vraag een impact scan aan!