Een zendmast voor 4g en 5G verbindingen

Groen online

Yvin Hei | 8 min lezen

Als het internet een land zou zijn, is het het zevende meest vervuilende land ter wereld. Ruim 3,5% van de wereldwijde CO2-uitstoot komt uit het digitale domein. En omdat nog steeds ruim 75% van alle energie met fossiele brandstof wordt opgewekt is het internet een plek waar we de komende tijd écht aandacht moeten besteden aan verduurzamen.

De afgelopen jaren zijn we druk in de weer geweest met het steeds meer en meer verbruiken en opslaan van data op het internet. Ongeveer 1% van alle CO2-uitstoot wereldwijd alleen al komt van servers in enorme dataparken. En dat terwijl het woord ‘cloud’ zo mooi klinkt.

Technologie

Als we kijken naar de gehele keten van het digitale domein hebben we het grofweg over vier stappen. Het gaat om de opslag van data in dataparken en de communicatielijnen tussen deze dataparken en de apparaten waarop we de data inzien, gebruiken en verwerken. Daarnaast verbruiken deze apparaten (je smartphone, laptop en tablet bijvoorbeeld) elektriciteit van zichzelf en uiteraard moeten deze apparaten ook geproduceerd worden. We lopen hieronder deze hele keten eens door.

Een diagram waarin staat uitgelegd dat in de digitale keten 29% van de CO2-uitstoot komt van het opslaan en versturen van data.
De CO2-uitstoot binnen de digitale keten; van opslag naar het apparaat van de (eind)gebruiker en de productie ervan.

1. Dataopslag

Ongeveer 15% van de uitstoot online komt uit het opslaan en verwerken van data in dataparken. De servers die daar staan verbruiken een enorme hoeveelheid energie en de servers moeten ook gekoeld worden. De hoeveelheid elektriciteit die voor deze klimaatbeheersing (ongeveer 37% van het totale verbruik) én de opslag zelf nodig is, wordt vaak teruggerekend naar ongeveer 1000 kWh per vierkante meter. Dat is gemiddeld net zoveel als één heel huishouden in Nederland. Hostingproviders die hun diensten groen aanbieden optimaliseren hun energieverbruik door de opwek van (eigen) hernieuwbare energie, het investeren in moderne technieken waardoor en zorgen voor de nodige compensatie zoals het aanplanten van bomen bijvoorbeeld.

Het energieverbruik van een datapark uitgelegd in een diagram. De servers en het netwerk verbruiken 46% van de totale energiebehoefte. Het koelen van de servers in totaal zo'n 37%.
Een datapark verbruikt niet alleen stroom om een server te laten draaien.

2. Netwerk

Om data van A naar B te krijgen (in dit geval van een datapark naar bijvoorbeeld een mobiele telefoon) wordt het communicatienetwerk gebruikt. Dat stoot zo ongeveer 14% van alle uitstoot in de keten uit. Van A naar B is namelijk meestal geen rechte weg, maar een heen-en-weer van gegevens over diverse tussenstations. In het geval van mobiele data moet je denken aan krachtige 4G- en 5G-zendmasten die nogal wat energie nodig hebben. In openbare ruimtes en op kantoren is vaak een uitgebreid wifi-netwerk aanwezig met op iedere afdeling en verdieping meerdere ‘access points’ die de gehele dag actief zijn.

3. Apparaten

Eenmaal aangekomen op het apparaat van de gebruiker heeft de data al een hele weg afgelegd. In veel gevallen zal de data ook op het apparaat zelf nog voor stroomverbruik zorgen. Dat valt per apparaat uiteraard nog wel mee, zo snel gaat de batterij van je telefoon nou ook weer niet leeg (in de meeste gevallen), maar met alle batterijen van alle telefoons, tablets en laptops bij elkaar opgeteld tikt het toch aan! In de gehele communicatie-keten zorgt het gebruik van apparaten voor 52% van alle uitstoot. En dankzij de trend waarbij we steeds meer apparaten ‘online’ en ‘smart’ willen hebben wordt dit aandeel alleen maar groter.

4. Productie

Apparaten moeten geproduceerd worden. Het is geen geheim dat het maken en transporteren van deze apparaten uiteraard gepaard gaat met een flinke hoeveelheid energie-, water- en grondstofverbruik. In de keten zorgt het produceren van apparaten voor 19% van alle CO2-uitstoot, waarmee het nog niet eens hebben over de hoeveelheid water die ervoor nodig is en het verbruik van (veelal fossiele) grondstoffen. Een grote producent als bijvoorbeeld Apple – die op zich al goed aan de weg timmert als het gaat om duurzaamheid – stoot nog steeds ongeveer 20 megaton aan CO2 uit ieder jaar. Gelukkig wel al ongeveer 30% minder dan vijf jaar geleden, maar er is nog een hoop te winnen op dit vlak.

Alleen maar minder CO2-uitstoot?

Is alleen het verminderen van CO2-uitstoot belangrijk in dit verhaal? Uiteindelijk wel, maar dat heeft niet alleen te maken met energiebehoefte en manier waarop het wordt opgewekt. Wij geloven namelijk dat als je ook de toegankelijkheid en gebruiksvriendelijkheid van bijvoorbeeld een website of app verbeterd, dit direct invloed heeft op de digitale duurzaamheid ervan. Hoe minder een bezoeker van een website hoeft te zoeken naar de gewenste informatie bijvoorbeeld, hoe minder data er verbruikt wordt. Zo simpel kan het uiteindelijk zijn.

Energieverbruik

We bouwen in Nederland steeds meer zonne- en windmolenparken. Op zich een goed teken, maar afgelopen jaar was de totale opbrengst van hernieuwbare energie nog steeds ‘maar’ 16% van onze totale energiebehoefte. Dat houdt dus in dat ruim 80% van de opgewekte energie in Nederland nog steeds met fossiele brandstoffen wordt opgewekt. Dit is een uitdaging op zich, want het is de ambitie om in 2030 70% van alle opgewekte energie uit hernieuwbare bronnen te laten bestaan. Lees hier meer over op energieopwek.nl.

Wat kunnen we doen?

Als je bovenstaande zo leest is er flink wat werk te verzetten om ook het digitale domein groen(er) te maken. Dat begint in alle gevallen met een mind-set. Onderzoek in je eigen situatie hoe het staat met het energieverbruik en de uitstoot van je online activiteiten. Dat kan je doen door onze impact scan te laten uitvoeren of zelf op onderzoek uit te gaan.

Daarna helpt het om een plan te maken. Waar kun én wil je op verduurzamen? Zijn er al quick-wins te definiëren en welke onderdelen vergen een uitgebreidere aanpak. Wij noemen dit ‘impact hacking’, een methode om in een aantal voorgedefinieerde stappen aan de slag te gaan met het verbeteren van je online aanwezigheid en daarmee je (eind)gebruiker beter van dienst te kunnen zijn.

Een aantal stappen die je vast kunt zetten:

  • Zoek uit of je een groene hostingprovider hebt. Dat kan op thegreenwebfoundation.org of via onze impact scan. Stap indien nodig over naar een hostingprovider die wél een groene agenda heeft en er een strategie op nahoudt als het gaat om duurzaamheid. Achtmaal kan je daarbij helpen.
  • Optimaliseer je website zodat je minder data verbruikt en nodig hebt voor de goede werking ervan. De laatste jaren heeft er enorm veel ontwikkeling plaatsgevonden in het slimmer kunnen opzetten van (complexe) zaken op het internet. Lees bijvoorbeeld hier over Kirby, een lichtgewicht CMS als alternatief voor het data-intensievere Wordpress.
  • Ook privé en op kantoor kun je zelf eens kijken waar je kunt optimaliseren om het energieverbruik van je online activiteiten kunt verminderen. Een aantal suggesties. Schakel de wifi-router en andere apparaten ‘s-nachts uit als je die niet gebruikt. Beperk het downloaden van grote bestanden over 4G of 5G; over wifi verbruik je tot wel 60 keer minder energie. Probeer zoveel mogelijk te videobellen als het écht zin heeft en áls je het doet via een een ‘groene’ dienst zoals die van Google. En koop niet ieder jaar een nieuwe telefoon.

Samengevat kunnen we kort zijn: aan de slag! Op veel fronten wordt hard gewerkt om het energieverbruik te verlagen. Ook zorgt de energietransitie voor een flinke boost in het aandeel hernieuwbaar opgewekte energie. Zorg ervoor dat je ook een bijdrage doet in het duurzamer maken van de online omgeving die we juist ook zo hard nodig hebben. Achtmaal helpt je er graag bij!

Disclaimer

Voor dit artikel heb ik diverse bronnen geraadpleegd, zoals energieopwek.nl, thegreenwebfoundation.org, cc-techgroup.com, visualcapitalist.com, sustainability.google en apple.com/environment. Ik ben ik niet heel diep ingegaan op cijfers, percentages en onderzoeken want ik wil de materie begrijpelijk maken voor een grotere groep mensen dan alleen techneuten, ICT-ers en ontwikkelaars. Een andere reden hiervoor is dat het helaas nog erg moeilijk is om absolute cijfers te hangen aan bijvoorbeeld de uitstoot van een server. Veel cijfers zijn daarom gebaseerd op gemiddelden.

Meer updates

Over Yvin

Yvin werkt graag samen met andere creatieven, strategen en professionals. Hij zet zich in om de digitale wereld een stuk mooier te maken, zowel om naar te kijken als de technische kant ervan. In projecten is hij zowel opdrachtgever, uitvoerder als eindgebruiker en betrekt iedereen bij het proces.

Stuur Yvin een e-mail


inspiratie, duurzaam, technisch
foto door Dylan Carr

Lees verder

Neem contact op

Ook een digitale uitdaging of duurzaam idee?

Heb jij een vraag, een tof idee of heb je gewoon zin in een bak koffie? Wij komen graag in contact met bedrijven en mensen die een mooiere wereld willen, ook online.

Bel ons of stuur een e-mail. We maken graag een afspraak! Je kunt ons ook volgen op Linkedin en Instagram.

Vraag een impact scan aan!